De Hospital Standardized Mortality Ratio (HSMR) zet de werkelijke sterfte in een ziekenhuis af tegen de sterfte die op basis van de patiëntkenmerken werd verwacht. Het is daarmee een indicator voor potentieel vermijdbare sterfte.

De HSMR is ontwikkeld in Engeland door emeritus professor Brian Jarman en gebruikt administratieve gegevens die in ieder ziekenhuis beschikbaar zijn om sterftecijfers te standaardiseren voor een aantal patiëntfactoren. De HSMR is gebaseerd op 50 diagnosegroepen die landelijk 80% van de ziekenhuissterfte veroorzaken.

Het Nederlandse HSMR model en de gehanteerde werkwijze staat beschreven in een publicatie in Quality and Safety in Health Care.  

Vanaf 2011 wordt het HSMR model in Nederland gemaakt door het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Significantie

Er wordt rekening gehouden met de significantie; om de HSMR wordt een betrouwbaarheidsinterval berekend. Zo is een driedeling te maken: ziekenhuizen die lager scoren dan gemiddeld, ziekenhuizen die niet afwijken van het landelijke gemiddelde en ziekenhuizen met een hogere HSMR dan gemiddeld.

Standaardisatiefactoren

De HSMR wordt voor de volgende factoren gestandaardiseerd:

• jaar
• leeftijd
• geslacht
• diagnosegroep
• ernst van de diagnose (binnen een diagnosegroep)
• comorbiditeit (op basis van aandoeningen uit de Charlson index)
• sociaal economische status
• maand van opname
• urgentie van opname
• herkomst van de patiënt

Specifiek model per diagnosegroep

Voor iedere diagnosegroep is gekeken welke van bovenstaande factoren bijdragen aan de voorspelling van de sterfte binnen die groep. Vervolgens is per groep alleen voor die factoren gestandaardiseerd. Alle 50 diagnosegroepen samen tellen op tot de HSMR.

Neem als voorbeeld de diagnosegroep pneumonie. Daar is de maand van opname een voorspellende factor voor sterfte; mensen met longontsteking hebben in de wintermaanden een hogere kans om te overlijden. Bij andere diagnosegroepen speelt deze seizoensinvloed niet. Daarom is deze factor bij pneumonie wel in het standaardisatiemodel opgenomen, maar bij andere groepen niet. Deze methode van het opbouwen van het standaardisatiemodel wordt ‘bottom up’ genoemd.

Openbaarheid versus intern gebruik

Op 20 december 2011 is de HSMR per ziekenhuis voor het eerst openbaar gemaakt in Nederland. Een kritiekpunt op de HSMR is dat de gegevens die worden gebruikt om het cijfer te berekenen nog niet goed (genoeg) worden vastgelegd door ziekenhuizen. Dit is inderdaad voor een aantal ziekenhuizen het geval. Het is van groot belang om te kijken of de registratie in een ziekenhuis invloed heeft op de HSMR. Voor openbaarmaking worden andere eisen gesteld aan een indicator dan voor intern gebruik. Ook de HSMR is en blijft een indicator; een signaal dat aanleiding kan geven tot nader onderzoek. De validatiepiramide is van groot belang bij het interpreteren van de HSMR. Een hoge HSMR kan bijvoorbeeld ook komen door de codering in een ziekenhuis, of een hele specifieke casemix, waarvoor niet is gestandaardiseerd. Toch kan ook de zorg een oorzaak zijn van een hoge (H)SMR, en ook dat is het onderzoeken waard. Meer over dit validatieproces.

De HSMR in het buitenland

De HSMR wordt in verschillende landen al gebruikt. In Engeland wordt ieder jaar de HSMR per ziekenhuis openbaar gemaakt. In de VS, Canada en Denemarken wordt de HSMR, naast andere indicatoren, gebruikt om het effect van veiligheidscampagnes te meten. Meer over het gebruik van de HSMR in het buitenland.

HSMR en Reflex

Reflex maakt gebruik van de standaardisatiemethode van de HSMR. Reflex is echter veel meer dan dat ene getal per jaar. Het is een systeem waarmee niet alleen de HSMR, maar ook de SMR’s voor onderliggende patiëntgroepen maandelijks gemonitord worden. Daarnaast monitort het ook lange verpleegduur en ongeplande heropnames. Het is bedoeld voor interne sturing en heeft de volgende toepassingen:

• Signalering
• Overzicht in uitkomsten van specifieke patiëntgroepen
• Analyse: het zoeken naar verklaringen van bepaalde uitkomsten
• Toetsen van de effectiviteit van verbeteracties
• Complicatie-analyse: mogelijkheid af te dalen tot patiëntniveau

Meer Over Reflex